Amel Dedeić

Amel Dedeić

Dvije strateške privredne grane opštine Rožaje, poljoprivreda i turizam su na niskom nivou razvoja, a rožajski turizam skoro da i ne postoji na turističkoj mapi Crne Gore. Zimska turistička destinacija koja je 80-tih godina bila jedna od  nosilaca zimskog turizma u Crnoj Gori, destinacija koja je bila prepoznatljiva ljubiteljima profesionalnog i amaterskog skijanja, sada je potpuno devastirana. S obzirom da se traže opravdani razlozi za stanje u kojem se nalazi Rožaje  treba naglasiti da je glavni problem u Rožajama nastao prije ekonomskog slabljenja zemlje. Privreda Rožaja se danas nalazi u veoma lošem položaju, veliki je broj nezaposlenih, veliki broj građana  živi od socijalnih primanja, iz dana u dan sve je više porodica koje žive na rubu egzistencije. Za takvo ekonomsko stanje kao i za nizak kvalitet života u ovoj opštini  postoji više faktora koji su prisutni već deceniju, a koji  su značajno uticali i utiču na kvalitet života građana kao i na razvoj same opstine. Proces tranzicije, koja je uslovila privatizaciju i gašenje  preduzeća, neka od njih su  bila rasprostranjena širom bivše Jugoslavije, zatim neadekvatno upravljanje prirodnim resursima  opštine Rožaje, ne aktiviranje same države za pokretanje i realizaciju odredjenih kapitalnih projekata, kao i pasivna politika lokalne samouprave doveli su do veoma male zaposlenosti u ovom malom gradu. S druge strane, zanimljiv je podatak da je Rožaje jedina opština na sjeveru Crne Gore koja nema regresivni demografski hod. Veliki broj rožajskog stanovništva živi na seoskom području što je jedan od ključnih faktora za razvoj poljoprivrede,  smanjenje nezaposlenosti, ujedno i poboljšanje kvaliteta života ljudi koji žive na ovom području. Značajan zemljišni fond poljoprivrednog zemljišta od 20 288ha, veliki broj žitelja koji žive u području, ekološki očuvana seoska područja su važni faktori za podsticanje razvoja poljoprivrede i stočarstva u ovom kraju. Kako bi ovi potencijali bili iskorišćeni  i na jedan održiv način razvili poljoprivrednu proizvodnju, potrebno je prije svega razbiti predrasude o selu  koji vladaju decenijama  ‘’SELO’’ ‘’GRAD’’ ‘’SELJAK’’ GRAĐANIN’’. Potrebno je da posmatramo selo i poljoprivrednu proizvodnju kao biznis, da to bude način života, način vođenja sopstvenog biznisa i zarađivanja a ne socijalna kategorija ili mjera. Šansu za ekonoskim razvojem i smanjenjem nezaposlenosti  treba tražiti i u razvoju turizma iskorišćavanjem prirodnih resursa sa kojim  ovo područje raspolaže ali na održiv način. Iako nedostatak odgovarajuće dokumentacije, kao što je na primjer prostorno urbanistički plan, lokalnoj samoupravi predstavlja osnovni razlog nerealizacije većih projekata u Rožajama, za nepostojanje bilo kakve turističke ponude su ipak  zaslužni: nedostatak sluha, stručnosti i volje lokalnog rukovodstva. Rožaje ima izuzetne prirodne resurse i za trazvoj turizma. Region skoro nedirnute, neoštećene prirode, raznolikost flore i faune, bogatstvo voda, istorijsko nasljeđe, ekološki očuvana sredina, sama pozicija Rožaja na tromeđi Crne Gore, Kosova i Srbije su faktori koji omogućavaju razvoj više vidova turizma kao što su: zimski, planinski ljetnji turizam, lovni turizam, ribolovni turizam, zatim razvoj seoskog i eko turizma, tranzitnog turizma, sportsko rekreativnog turizma. Široka i bogata  lepeza  prirodnih i kulturnih  resursa na ovim prostorima ništa ne  znači ukoliko se ne osmisli  odgovarajuća strategija i način za njihovu valorizaciju, što do sada na žalost nije bio slučaj. Samo se na takav način  mogu obezbijediti radna mjesta  ljudima u ovom gradu, u suprotnom će morati tražiti svoju egzistenciju u Podgorici ili na Primorju.

Spec.Sci  menadžmenta  u turizmu Amel Dedeić predsjednik FM BS Bar