Poštovani, Vraćanje povjerenja u izborni proces, kroz višemjesečni  rad Radne grupe i dodatno usaglašavanje na Kolegijumu, u prethodnom pokušaju glasanja u Plenumu, nije dalo rezultata. Mi iz BS smo sve vrijeme rada, vjerovali u uspjeh ovog posla i  smatramo da je on bitan za dalji demokratski razvoj Crne Gore. Zalažemo se za pošten i otvoren izborni proces, za  smanjenje sumnji u regularnost izbora, za suzbijanje izbornih manipulacija, u krajnjem- za poštovanje izborne volje gradjana. Važne promjene u izbornom zakonu tiču se  i glasanja putem pisma, gdje su postojale otvorene sumnje u regularnost dosadašnjeg procesa. Novim rješenjima, čini nam se, doprinosi se otklanjanju takvih sumnji. Posebna i, u čitavom procesu, zaista značajna novina, jeste sistem eletronske identifikacije glasača na biračkom mjestu. Sistem  predvidja posebna sofverska rješenja, direktnu vezu sa  podacima iz baze MUP-a, te mogućnost da kroz čitanje podataka sa lične karte ili pasoša, tačno se utvrdi identitet glasača i otklanja mogućnost da neko glasa u nečije ime. To je značajna inovacija  za čiju je primjenu  potrebno  i vremena i sredstava. Naime, prema uvjeravanjima iz MUP-a koja su u početku bila ohrabrujuća i govorila o veoma brzom roku primjene, sada je to nešto drugačije, govori se o značajno dužim rokovima od nekoliko mjeseci,  za nabavku i stavljanje u rad ove opreme, a takodje i značajno uvećana materijalna sredstva, od onih koje smo imali kao podatak kada smo počeli rad u Radnoj grupi. Medjutim, naš stav je bio od početka bio da smatramo da od svake opreme i rokova mnogo više košta politička nestabilnost ili sumnje u regularnost izbornog procesa. Ali, isto tako smatrali smo i sada to tvrdimo da je veom važno da se vodi računa i održivosti toga sistema i uznu u obzir svi rizici njegove primjene odnosno mogućnosti da se zbog bilo kog nedostatka, u softveru  ili rukovanju opremom zaustavi izborni proces Uz sve ovo, kao što nam i programski ciljevi nalažu,  zalažemo se i za to i  da manjinski narodi i njihovi politički subjekti , partije i izborne liste, imaju mogućnost korištenja afirmativne akcije, kako je to predvidjeno Ustavom- na državnom i lokalnom nivou. Kroz izmjene i dopune Zakona, koje su se desile septembra 2011. godine, uradjeno je to na državnom nivou. Kada je riječ o korištenju ovog prava na lokalnom nivou, odnosno u skupštinama  jednica lokalne samouprave, to tada nije bilo regulisao ovim zakonom, iako je,još 2007. godine propisano Ustavom.Podsjećam da su predstavnici Bošnjačke stranke, ali I drugih  manjinskih partija, više puta, tokom rada  u Radnoj grupi, u dva njena sastava, i kroz pismene inicijative, kroz amadmanske intervencije i prijedloge, tražili da se riješi pitanje obezbjedjivanja autentičnog predstavljanja na lokalnom nivou . Medjutim, zbog ispunjavanja sedam kriterijuma Evropske komisije, tada smo privremeno odustali od toga i tražili formiranje posebne radne grupe koja bi se zasebno bavila ovim pitanjima. To je tada dogovoreno i na Kolegijumu predsjednika Skupštine, ali, nažalost, nije bilo političke volje da se ovo rješava. Imajući navedeno u vidu, kao i činjenicu da je  djelokrug  aktivnosti sadašnje  Radne grupe, bio veoma širok i obuhvatao rad na izmjenama i dopunama više zakona, smatrali smo da se trebamo baviti i ovim pitanjem- rješavanjem afitmativne akcije za manjinske narode i drugih manjinske nacionalne zajednice u skupštinama jedinica lokalne uprave. U tom cilju predložili smo i amandmane kojima se razradjuje izborni model autentične predstavljenosti, kao i amandman koji se tiče učešća manjinskih partija u opštinskim izbornim komisijama. Time bi se -ispunila se ustavna obaveza tako što se propisuje afirmacija . Nažalost, prošlog puta, ovdje u Plenumu ti amandmani nijesu dobili podršku i predstavnici albanskih partija i Bošnjačke stranke su napustili zasjedanje ne želeći da dalje doprinose kršenju Ustava Crne Gore. Partije koje su autetnični predstavnici brojčano manjinskih naroda  u ovom Parlamentu, uvijek su bili dio naprednih i demokratskih  procesa u ovom društvu. Ne samo, da nikada nijesmo bili prepreka, već smo uvijek davali davali  zamajac i evropskim i NATO integracijama Crne Gore, jer smo, i kao pojedinci, i kao nacionalne zajednice, ali  i kao politički predstavnici, učestvovali  u obnovi njene državnosti. Zbog toga  smo i ukupnoj javnosti i političkim subjektima i predstavnicima Evropske komisije u Crnoj Gori jasno poručili: Pitanje afirmativne akcije na državnom i lokalnom nivou je poštovanje Ustava Crne Gore i nećemo od njega odustati. Spremni smo za kompromise i dogovore oko modela, ali ne želimo prolongirati korišćenje naših ustavnih prava. Hoćemo korištenje ovih mjera, nedoložno, sada, odmah- po donošenju zakona. Imamo naše principijele zahtjeve i možda ih neko drugi vidi u svojim kalkulacijama oko lokalnih izbora u Podgorici ili negdje drugdje- mi ih vidimo samo kao cjeloviti model po kojem manjiinski narodi u opštinama, u kojima su manje od 15% u stanovništvu, ostvaruju pravo na svoje autentične predstavnike. Partije manjinskih naroda ne traže da im se poklanja, ne traže nezaradjeno- model je jasan i čist :njihov  odbornički mandat vrijedi koliko i svaki drugi prosječan mandat, ali se uklanja cenzus od 3% koji je često nedostižan za manjinske partije, zbog malog procenta stanovništva koji ima ta manjina. Primjera radi u glavnom gradu razlika izmedju odborničkog mandata i cenzusa  je oko hiljadu glasova, dok je u manjim opštinama ta razlika od 30 do 80 glasova. Ovih dana su, uz punu uključenost predstavnika Evropske komisiije vodjeni  intezivni razgovori sa drugim političkim subjektima. Mi smo u tim razgovorima, bili jasni oko rokova, primjena modela je nedoložna, ali smo kao mjeru dogovora i kompromisa sa onima koji žele podržati ovo rješenje, prihvatili  uvodjenje tzv. donjeg praga korišćenja ove afirmacije- od 1,5% . Dakle, u cilju pojašnjenja dogovorenog:  nacionalne zajednice koje na državnom nivou koriste izborni model   afirmacije su one koje su u stanovništvu do 15%. Iste te zajednice koriste ovaj model i na lokalnom nivou, u opštinama, ukoliko ih  ima od 1,5 % do 15 % u toj opštini. Dakle, izbjegli smo da se brojčano manjinski narodi afirmišu u onim opštinama gdje ih ima preko 15%, jer mislimo da tamo, zbog njihove brojnosti,  ove mjere nijesu potrebne,a isto tako i tamo gdje ih ima manje od 1,5%, zbog njihove malobrojnosti, da ne bi došlo do karikiranja ili zloupotrebe ovog modela. - Često se čulo  pitanje da li treba manj.narodima i na opštinskom nivou ova vrsta ili bilo koja vrsta olakšica u izbornom procesu? -Ustav i međunarodni standardi kažu da treba jer se u lokalnoj vlasti stvaraju pretpostavke za zaštitu identiteta. Opštine, u okviru svojih izvornih i prenešenih nadležnosti vrše većinu poslova u oblasti kulture, ima određeni upliv u segmentu obrazovanja, zaštite baštine, pa je potrebno obezbijediti  autentično  zastupanje manjinskog naroda u opštinskoj skupštini kako bi se obezbijedila aktivna pozicija manjinskih prestavnika na proces donošenja odluka, naročito u pitanjima koja ih se neposredno tiču. -Model  podrazumijeva da je  „nacionalna zajednica koja čini značajni dio stanovništva“ a koja po Ustavu ima pravo na autentičnu zastupljenost u opštini , shodno principu afirmativne akcije, ona zajednica  koja ima glasova da sama izabere barem jednog odbornika. Ne postoji rizik da se značajno dodatno  fragmentira struktura opštinskih skupština što se može vidjeti kada se izvrši uvid u nacionalnu strukturu stanovništva po opštinama, te u postojeću i moguću političku strukturu lokalnih skupština , a istovremeno bi se donekle otvorila mogućnost  za bolju predstavljenost manjinskih zajednica na opštinskom nivou vlasti. Dakle, ovo nije nikakvo dovodjenje u pitanje gradjanskog koncepta Crne Gore, već naprotiv njegova nadgradnja, ako imamo u vidu višenacionalnu strukturu Crne Gore, ali i priličnu zapostavljenost manjinskih naroda, u državnim i opštinskim strukturama. Svima se dakle daje šansa na učešće u izbornom procesu, a brojčano manjinske zajednice se afirmišu da ostvare svoja prava. Takodje, za one koji ovo nazivaju „ruganjem sa državom i sa Ustavom“ ili još težim kvalifikacijama , da im dodatno pojasnim-ovo je poštovanje države i Ustava, kao  i onih gradjana koji su nas ovdje delegirali da se zalažemo za unaprijedjenje njihovih prava. Oni koji ovo nazivaju „ruganjem“, samo iskazuju svoj odnos i prema politici i prema gradjanima koji su im do sada  davali povjerenje, a oni brinuli samo o svojim pojedinačnim interesima. Na kraju, uz očekivanje da će ovaj izborni zakon dobiti podršku ovog doma, i više od dvije trećine poslanika, ističem zalaganje svih onih političkih subjekata koji su doprinjeli da dodje do dogovora i uvaže se, na Ustavu utemeljeni, zahtjevi manjinskih partija. Posebno , ovdje i sa zahvalnošću ističem posredovanje delegacije Evropske unije u Crnoj Gori, na širokom razumijivanju složenosti dogovora oko izbornog zakona, ali i na podršci postizanju konačnog i cjelovitog rješenja. Nadamo  da će ova rješenja, u svojoj primjeni, smanjiti naše ukupno nepovjerenje u izborni proces i dorinjeti jačanju demokratske tranzicije društva i bržim evro-atlanskim integracijama