Kakvi su, po Vašim ocjenama, učinci politike Vlade i nadležnih institucija u oblasti ostvarivanja prava manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica? Zanima nas koliko je urađeno na planu ostvarivanja ovih prava u očuvanju nacionalne, vjerske i jezičke posebnosti, u školstvu i javnom informisanju. Posebno nas zanimaju konkretni podaci o poštovanju Ustavom garantovanih prava i zakonskih odredbi o srazmjernoj zastupljenosti u javnim službama, organima državne vlasti i lokalnim samoupravama?

O b r a z l o ž e nj e

  Kao što je poznato ustavne norme garantuju pripadnicima manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica određena prava i slobode koje mogu koristiti pojedinačno i u zajednici sa drugima. Ta prava tiču se očuvanja nacionalnog, vjerskog, jezičkog i kulturnog identiteta, školovanja, informisanja, upražnjavanja vjerskih posebnosti i sl. Posebno značajan segment ovih prava jeste srazmjerna zastupljenost u javnim službama, na državnom nivou i u lokalnim samoupravama. Isto tako, više sistemskih zakona, kao što su recimo – Zakon o državnim službenicima i namještenicima, Zakon o unutrašnjim poslovima, zakoni iz oblasti obrazovanja, nedavno usvojeni Ustavni zakon u vezi sa izborom nosilaca pravosudnih i tužilačkih funkcija itd, sadrže ove norme, koje smo zajednički definisali i usvojili u ovom Parlamentu, ocjenjujući ih kao neophodne, da bi se rješavao problem nezastupljenosti ili slabe zastupljenosti pripadnika manjinskih naroda. suljo-mustafic Međutim, podaci koje imamo, na osnovu istraživanja Ministarstva za ljudska i manjinska prava, iz juna 2011 i jula 2013. godine, te istraživanja više nevladinih organizacija, kao i podaci koje svakodevno dobijamo iz lokalnih sredina, govore o tome da je nedovoljno urađeno da se popravi stanje u toj oblasti.  

ODGOVOR 

Poštovani gospodine Mustafiću, U cilju ostvarivanja i unapređenja prava manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica Crna Gora je stvorila dobar zakonodavni i institucionalni okvir. Ustavom Crne Gore, Zakonom o manjinskim pravima i slobodama, Strategijom  manjinske politike, Strategijom za poboljšanje položaja Roma i Egipćanja u Crnoj Gori 2012-2016, te pratećim godišnjim Akcionim planovima, stvorene su prepostavke za očuvanje i afirmaciju indentiteta manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica,  njihovu zaštitu od asimilacije, kao i za djelotvorno učešće u javnom i političkom životu Crne Gore. Zaštitom prava i unapređenjem položaja manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica u Crnoj Gori bavi se nekoliko značajnih institucija:  Ministarstvo za ljudska i manjinska prava i druga resorna  ministarstva Vlade,  skupštinski Odbor za ljudska prava i slobode,  Savjeti  manjina, Fond za zaštitu i ostvarivanje manjinskih prava, Centar za očuvanje i razvoj kulture manjina,  Zaštitnik ljudskih prava i sloboda.  Djelovanje svih ovih struktura, kao i jednog broja nevladinih udruženja i organizacija, na planu zaštite i unapređenja položaja manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica, afirmisali su Crnu Goru  kao multinacionalnu i multikonfesionalnu  državu,  u kojoj je moguć kvalitetan suživot svih njenih građana. Pravo  informisanja  na maternjem jeziku, pored prava na obrazovanje, očuvanje i razvoj sopstvene kulture, te pravo na službenu upotrebu jezika i pisma, jedno je od osnovnih prava manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica u Crnoj Gori. Zakonom o Budžetu Crne Gore obezbeđuju se finansijska sredstva za  proizvodnju i emitovanje programskih sadržaja javnog servisa RTCG u cilju ostvarivanja prava na informisanje pripadnika manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica. Primjera radi, tokom 2013. godine Radio Crne Gore ukupno je emitovao 753 emisije na jezicima manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica, u trajanju od 12735 min, dok je Televizija Crne Gore na pomenutim jezicima emitovala 312 emisija u ukupnom trajanju od 5015 minuta. Takođe, pripadnici manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica u Crnoj Gori, imaju mogućnost da kroz projekte podržane od strane Fonda za unapređenje i zaštitu manjinskih prava i Centra za očuvanje i razvoj kulture manjina, u značajnoj mjeri doprinesu podsticanju razvoja medijskog pluralizma, raznovrsnosti elektronskih medija, te obogaćivanju programskih sadržaja na medijskoj sceni Crne Gore, u cilju očuvanja i promocije svoje nacionalne, vjerske i jezičke posebnosti. Opštim zakonom o obrazovanju i vaspitanju obezbeđuje se dostupnost i jednakost svim građanima u sticanju obrazovanja i vaspitanja, pa samim tim i pripadnicima manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica u Crnoj Gori. S tim u vezi, nastava na albanskom jeziku organizovana je na svim nivoima obrazovanja, od predškolskog do visokog, dok obrazovniprogramuustanovamai školamasnastavomnaslužbenomjezikusadržitemeizmaternjegjezikaiknjiževnosti, istorije, umjetnostiikulturemanjinaidrugesadržajekojipospješujumeđusobnutolerancijuisuživot. Poredsadržajauključenihuredovnepredmetneprograme, naraspolaganjujemogućnostda se kroz 20% otvorenogsadržajaprepoznajuspecifičnostiusmislunacionalnekulture, istorije, umjetnosti. Radi punog uvažavanja prava na visoko obrazovanje, pripadnika manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica, na predlog manjinskih Savjeta, Univerzitet Crne Gore, u skladu sa zakonom, svake godine upisuje određeni broj studenata iz ove popupacije. Primjera radi, u dijelu visokog obrazovanja na Univerzitetu Crne Gore, organizovan je Samostalni studijski program za obrazovanje učitelja na albanskom jeziku. Istovremeno, u krajevima sa većinskim albanskim stanovništvom, organizovano je predškolsko vaspitanje i obrazovanje (Podgorica-Tuzi, Plav i Ulcinj), dok se nastava izvodi u 12 osnovnih škola (Podgorica-Tuzi, Bar, Plav, Ulcinj, Rožaje), 4 srednje škole. Svakom građaninu, pa samim tim i onom ko se osjeća i deklariše kao pripadnik manjinskog naroda i druge manjinske nacionalne zajednice, ustavom i zakonom jemči se pravo na slobodu vjeroispovijesti. Vlada Crne Gore zaključila je ugovore o uređenju odnosa od zajedničkog interesa sa Svetom Stolicom, Islamskom zajednicom i Jevrejskom zajednicom u Crnoj Gori, te obrazovala mješovite komisije za sprovođenje pomenutih ugovora. Ministarstvo za ljudska i manjinska prava će nastaviti da razvija dijalog u cilju sklapanja sporazuma i sa Pravoslavnim crkvama, o pitanjima od zajedničkog interesa. Ministarstvo za ljudska i manjiska prava je tokom 2013. godine pozitivno odgovorilo na sve zahtjeve vjerskih zajednica za dodjelom materijalne pomoći, u granicama budžetskih mogućnosti, a sa takvom praksom je nastavljeno i ove godine. Djelotvorno učešće i zastupljenost pripadnika manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica u političkom i javnom životu Crne Gore jedan je od najvažnijih segmenata kvalitetne integracije crnogorskog društva. Ustav Crne Gore jemči manjinama pravo na autentičnu zastupljenostu Skupštini Crne Gore i skupštinama jedinica lokalne samouprave u kojima čine značajan dio stanovništva, shodno principu afirmativne akcije, kao i pravo na srazmjernu zastupljenost u javnim službama, organima državne vlasti i lokalne samouprave. Izbornim zakonodavstvom su stvoreni povoljniji uslovi za izbor poslanika iz reda manjinskih naroda u Skupštini Crne Gore, te uveden princip afirmativne akcije na lokalnom nivou. U Strategiji manjinske politike, kao izrazu političke volje Vlade Crne Gore prema manjinskim zajednicama, pitanje srazmjerne zastupljenosti manjina ima centralno mjesto. Da bi se dosljedno sprovele ustavne i zakonske garancije o srazmjernoj zastupljenosti manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica u javnim službama, organima državne vlasti i lokalne samouprave, značajno je istaći da je starješina organa, prilikom donošenja odluke o izboru,  dužan da vodi računa o srazmjernoj zastupljenosti pripadnika manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica. U vezi sa zastupljenošću manjina u javnim službama, organima državne vlasti i lokalne samouprave,upućujem Vas na činjenicu da su Ministarstvo za ljudska i manjinska prava i Uprava za kadrove, tokom 2011.[1] i 2013[2]. godine sproveli istraživanja koja pokazuju podatkeo učešću manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica u organima državne uprave, organima lokalne samouprave, u pravosudnim organima, vijeću za prekršaje i područnim organima za prekršaje, te u institucijama i ustanovama prosvjete, zdravstva, socijalne i dječije zaštite. Rade Vaše pune informisanosti, u prilogu ovog odgovora dostavljam Vam Informaciju Ministarstva za ljudska i manjinska prava Crne Gore iz 2011.g, odnosno 2013.g, u kojoj su sadržani najvažniji rezultati istraživanja. U saradnji sa Upravom za kadrove, tokom 2014. godine, Ministarstvo za ljudska i manjinska prava će nastaviti sprovođenje predmetnih istraživanja  i to u javnim službama, organima državne vlasti i lokalne samouprave, koje do sada nijesu bile obuhvaćene. Crna Gora je cjelinom ustavno pravnog sistema i strateškim odrednicama državne politike opredijeljena za razvoj multietničke demokratije. Razumljivo Vlada će u tom duhu, nastaviti i sa realizacijom strateških odrednica u pogledu pune integracije manjinskih naroda i drugih manjinskih nacionalnih zajednica u društveni život, očuvanje i razvoj njihove nacionalne, etničke, kulturne i vjerske posebnosti, te unapređenje prava i sloboda. Zahvaljujem na pažnji!  

Leave a Reply

Your email address will not be published.